Keseleme Nedir? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme
Psikolojik bir bakış açısıyla keseleme nedir?
“Keseleme”1. Bilişsel Psikoloji Perspektifinden Keseleme
Bilişsel psikoloji, insanların düşünme, algılama, hatırlama ve öğrenme biçimlerini inceler. Keseleme, bilişsel süreçlerin bir tür savunma mekanizması olarak işlev görebilir. İnsanlar, karşılaştıkları olumsuz duygusal ya da düşünsel yüklerden kaçmak için onları bilinçli olarak kenara atabilirler. Bu, kişinin zihninde bir tür “kapsayıcı düşünsel kutu” yaratma çabasına benzer. Bu kutuya yerleştirilen olumsuz düşünceler ve duygular, bir süre sonra birikir ve bilinçaltında etkisini sürdürür.
Örneğin, bir kişi iş yerindeki başarısızlıkları üzerine düşündüğünde, bu düşünceler geçici olarak “kesilebilir” ve hemen başka bir konuya odaklanabilir. Ancak bu geçici uzaklaşma, bilişsel süreçlerin sağlıklı bir şekilde işlemesi için zararlı olabilir. Keseleme, uzun vadede düşünsel dağınıklığa ve kendine güvensizliğe yol açabilir, çünkü olumsuz duygular hiçbir zaman tam olarak ele alınmaz.
2. Duygusal Psikoloji ve Keseleme
Duygusal psikoloji, bireylerin hissettikleri duyguları, bu duyguların nedenlerini ve nasıl başa çıktıklarını anlamaya yönelik bir yaklaşımdır. Keseleme, duygusal birikimlerin ve baskıların insanlar üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu anlamak için önemli bir alan sunar. Bir insan, genellikle zorlayıcı ya da rahatsız edici duygulardan kaçınmak için keseleme davranışına yönelebilir.
Bu, duygusal bir tepkidir: İnsanlar acı veren ya da rahatsız edici hisleri bastırarak anlık rahatlık sağlamayı tercih ederler. Ancak, duygusal psikolojinin temel anlayışı şudur ki, duygular bastırılmakla yok olmazlar; aksine, daha sonra daha güçlü bir biçimde geri dönebilirler. Keseleme, duygusal yüklerin birikmesine, ardından patlamalar ya da depresyon gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir.
Örneğin, bir kişi sık sık stresli durumlarla karşılaşabilir, ancak her seferinde duygularını içe atar ve kendini iyi hissetmek için başka bir şeyle meşgul olur. Zamanla, bu baskı ve duygusal yük birikir ve kişinin duygu durumunda düzensizliklere yol açar.
3. Sosyal Psikoloji Perspektifinden Keseleme
Sosyal psikoloji, bireylerin başkalarıyla olan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin bireyler üzerindeki etkilerini inceler. Keseleme, sosyal bağlamda da önemli bir yer tutar. İnsanlar, toplumun beklentileri, sosyal normlar ve kültürel baskılar nedeniyle kendi duygusal ihtiyaçlarını göz ardı etme eğiliminde olabilirler. Toplum, zayıf ve duygusal olmayı genellikle hoş karşılamaz; bu da bireyleri duygusal yükleri keselemeye iter.
Bunun en açık örneğini, toplumsal normlar doğrultusunda güçlü ve kontrol altında olmaya çalışan bireylerde görebiliriz. Sosyal hayatta devamlı güçlü durmaya çalışan bir kişi, zorluklarla karşılaştığında duygusal patlamalar yerine, yaşadığı sıkıntıları içinde tutmaya çalışır. Bu davranış, zaman içinde sosyal bağlamda yalnızlık hissini artırabilir ve kişiye olan güveni zedeleyebilir. Çünkü insanlar, kendilerini ifade etmekte zorlandıklarında gerçek kimliklerinden uzaklaşabilirler.
Keselemenin Psikolojik Etkileri ve Sonuçları
Keseleme, anlık rahatlama sağlasa da, uzun vadede psikolojik sorunlara yol açabilir. Keseleme, duygusal baskıları anında atlatmak gibi görünse de, bu bir tür “zihinsel temizlik” değildir. Aksine, kişi içsel olarak sıkışmış, bastırılmış duygularla baş başa kalır. Keselemenin en büyük tehlikesi, biriken duyguların patlamaya ve kişiyi psikolojik olarak yıpratmaya neden olmasıdır.
Kişinin içsel dünyasında çözülmeyen her bir duygusal yük, dış dünyadaki ilişkilerine ve genel yaşam kalitesine yansıyabilir. Bu durum, depresyon, anksiyete, sosyal izolasyon gibi psikolojik rahatsızlıkların tetikleyicisi olabilir.
Sonuç: Keseleme ile Yüzleşmek ve Sağlıklı Yollarla Baş Etmek
Keseleme, görünüşte basit bir davranış olabilir; ancak psikolojik olarak derin etkileri vardır. İnsanlar, duygusal acıdan kaçmak için keseleme yapabilirler, ancak bu kısa vadeli çözümün uzun vadede pek çok olumsuz etkisi vardır. Keselemeyi bir savunma mekanizması olarak kullanmak yerine, duygularımızla yüzleşmek, onları anlamak ve sağlıklı yollarla başa çıkmak, psikolojik sağlığımız için daha faydalıdır.
Bilişsel, duygusal ve sosyal açıdan keseleme davranışını anlamak, kendimizi daha derinlemesine keşfetmemize yardımcı olabilir. Keselemek, içsel dünyamızın sorunlarını çözme değil, geçici olarak erteleme şeklidir. Kendi duygularımızla yüzleşmek ve onları sağlıklı yollarla ifade etmek, daha sağlam ve dengeli bir psikolojik yapı inşa etmemize olanak tanır.